Μια από τις σοβαρότερες επιπλοκές που απειλούν τους διαβητικούς και η οποία μπορεί να αποφευχθεί, είναι το διαβητικό πόδι. Κάθε μισό λεπτό κάπου στον κόσμο γίνεται ένας ακρωτηριασμός εξαιτίας αυτής της σοβαρής επιπλοκής. Οι συνέπειες στην ψυχολογία και την ποιότητα της ζωής των ατόμων που υποβάλλονται σε ακρωτηριασμό είναι πολύ μεγάλες. Η γνώση και η σωστή και επιμελημένη φροντίδα στο διαβητικό πόδι, μπορεί να προλάβει τους περισσότερους ακρωτηριασμούς. Τι είναι όμως το διαβητικό πόδι;

Με τον όρο «διαβητικό πόδι» χαρακτηρίζονται όλες οι βλάβες των ποδιών διαβητικών ατόμων κάτω από τους αστραγάλους, αφού αποκλεισθούν άλλες αιτίες που μπορεί να τις προκαλούν. Το τελευταίο είναι πολύ σημαντικό στην αρχική διάγνωση, καθώς τα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη όπως και αυτά που δεν πάσχουν από τη νόσο, μπορούν εξ ίσου να προσβληθούν και από άλλες παθολογικές καταστάσεις όπως είναι οι κακοήθεις νόσοι, οι αγγειίτιδες, το γαγγραινώδες πυόδερμα.

Μελέτες έχουν δείξει πως το 15% περίπου των διαβητικών παρουσιάζουν την επιπλοκή. Ο αριθμός των ατόμων με διαβητικό πόδι αυξάνεται, καθώς αυξάνεται και η συχνότητα του σακχαρώδη διαβήτη.

Οι αιτίες μπορούν να διακριθούν σε ενδογενείς και εξωγενείς. Οι πρώτες (νευροπάθεια και αρτηριοπάθεια) είναι συνέπειες του σακχαρώδη διαβήτη που καθιστουν το πόδι ευάλωτο και οι εξωγενείς αιτίες που προκαλούν το διαβητικό πόδι (μηχανικές, θερμικές ή χημικές βλάβες).

Ως υψηλού κινδύνου χαρακτηρίζονται τα άτομα με νευροπάθεια (βλάβες στα αισθητικά νεύρα εξαιτίας του διαβήτη με συνέπεια το άτομο να μην αντιλαμβάνεται το κάψιμο ή το τσίμπημα), αρτηριοπάθεια, παραμορφώσεις του ποδιού, κακή ρύθμιση του σακχάρου, μειωμένη όραση, μοναχική ζωή, μεγάλη ηλικία, νοητική έκπτωση, φτώχεια, ψυχική διαταραχή και η παχυσαρκία.

Η νευροπάθεια που εμφανίζεται στην πορεία του διαβήτη αποτελεί τον καθοριστικότερο παράγοντα για την ανάπτυξη διαβητικού ποδιού. Η πρόληψη της νευροπάθειας είναι εξαιρετικά σημαντική, επειδή μετά την ανάπτυξή της ο ασθενής δύσκολα προστατεύεται καθώς αισθάνεται τα πόδια του ξένα. Η νευροπάθεια δεν γίνεται εύκολα αντιληπτή από τους ασθενείς και γι αυτό στις εξετάσεις ρουτίνας των διαβητικών δεν πρέπει να παραλείπεται η εξέταση των ποδιών και ειδικά της αισθητικότητας με ειδικά όργανα.

Εκτός από την έλλειψη της αισθητικότητας που οδηγεί σε μη αντιληπτούς τραυματισμούς, άλλοι μηχανισμοί με τους οποίους η νευροπάθεια συμβάλλει στο διαβητικό πόδι είναι η ξηρότητα του δέρματος και η τροποποίηση της μικροκυκλοφορίας. Η ξηρότητα του δέρματος μπορεί να προληφθεί με σωστή και συστηματική εφαρμογή ενυδατικών κρεμών.

Για την ανίχνευση και το βαθμό παρακολούθησης της αγγειοπάθειας ο τακτικός και μεθοδικός έλεγχος είναι πολύ σημαντικός, από ιατρό που θα ελέγχει και θα καταγράφει τα ψηλαφητικά ευρήματα στις αρτηρίες των κάτω άκρων, το πηλίκο της πίεσης του βραχίονα προς αυτή του ποδιού, ο έλεγχος Doppler και άλλες δοκιμασίες.

Η λοίμωξη είναι η συχνότερη τελική αιτία ακρωτηριασμού σε πάσχοντες από διαβητικό πόδι. Καμία λοίμωξη δεν πρέπει να θεωρείται ασήμαντη.

Η νευροαρθροπάθεια του Charcot αποτελεί ιδιαίτερη διαταραχή στο διαβητικό πόδι και πρέπει να γίνεται έγκαιρα αντιληπτή από τον ιατρό που παρακολουθεί τον ασθενή. Το πόδι παρουσιάζει ερυθρότητα, θερμότητα, οίδημα και ήπιο πόνο που πρέπει να διακριθούν από την κυτταρίτιδα, τη σηπτική αρθρίτιδα και την οστεομυελίτιδα. Ο ασθενής είναι απύρετος ενώ το πάσχον πόδι είναι κατά τουλάχιστον 5 βαθμούς θερμότερο από το άλλο. Αν σηκώσουμε το πόδι σε υψηλότερο επίπεδο από το σώμα, το χρώμα του αποκαθίσταται στο φυσιολογικό, σε αντίθεση με άλλα αίτια (κυτταρίτιδα) όπου το χρώμα δεν αλλάζει στην ανάρροπη θέση. Επί υποψίας υπάρχουν, εκτός από τη μαγνητική τομογραφία, εξειδικευμένες εξετάσεις  όπως το σπινθηρογράφημα με διφωσφονικό μεθυλένιο σεσημασμένο με τεχνήτιο, και το σπινθηρογράφημα λευκών αιμοσφαιρίων σεσημασμένων με ίνδιο. Ακολουθούν καταστροφές αρθρώσεων. Εξαλείφεται η ποδική καμάρα και το πέλμα παίρνει κυρτή μορφή. Οι βλάβες μπορεί να εμφανισθούν σε διάστημα εβδομάδων ή ημερών!

Η πρόληψη είναι το σημαντικότερο μέτρο αντιμετώπισης.