Μελάνωμα είναι ένας καρκίνος που αναπτύσσεται από μελανοκύτταρα. Το μελάνωμα είναι μια πολύ σοβαρή νόσος γιατί δίνει γρήγορα μεταστάσεις σε άλλα μέρη του σώματος, ενώ η πρωτοπαθής εστία είναι ακόμη μικρή. Συχνά ξεκινάει ως κακοήθης εξαλλαγή ενός απλού σπίλου (ελιάς), μπορεί όμως να εμφανισθεί ως καινούριος σπίλος. Οπωσδήποτε για κάθε αλλαγή της μορφής ή του χρώματος ενός σπίλου, πρέπει να ζητείται συμβουλή ειδικού δερματολόγου.

Τα συχνότερα σημεία στα οποία εμφανίζεται το μελάνωμα, ποικίλουν ανάλογα με το φύλο. Στους άντρες το μελάνωμα προτιμά τον κορμό, το κεφάλι και το λαιμό, ενώ στις γυναίκες συνηθέστερα εμφανίζεται στους βραχίονες και τις κνήμες. Είναι συχνότερο στους ανοικτόχρωμους, ενώ στη μαύρη φυλή και τα μελαχρινά άτομα, μπορεί να εμφανιστεί στις παλάμες και τα πέλματα.

Είναι γνωστό ότι η υπεριώδης ακτινοβολία αποτελεί ισχυρό προδιαθεσικό παράγοντα για το μελάνωμα. Η καταστροφή του όζοντος από την επιβάρυνση του περιβάλλοντος, έχει εξασθενίσει αυτό το προστατευτικό στρώμα που απορροφά τις υπεριώδεις ακτίνες και έτσι φθάνουν ισχυρότερες στην επιφάνεια της Γης, με καταστροφικές συνέπειες. Η συχνότητα ανάπτυξης του μελανώματος είναι μεγαλύτερη σε περιοχές πάνω από τις οποίες το στρώμα του όζοντος είναι εξασθενημένο, όπως είναι η Αυστραλία που μαστίζεται από το μελάνωμα.

Η πρόληψη αποτελεί το βασικότερο μέσο προστασίας και κυρίως συνίσταται στην προστασία από την υπεριώδη ακτινοβολία. Αξίζει να σημειωθεί πως ένα παιδί έχει πολύ μεγαλύτερες πιθανότητες να παρουσιάσει στη ζωή του μελάνωμα, αν έχει υποστεί έστω και μία φορά ηλιακό έγκαυμα κατά τη διάρκεια της βρεφικής ηλικίας.

Για τους λόγους αυτούς πρέπει να αποφεύγεται έκθεση στον ήλιο κυρίως το Καλοκαίρι, κατά τις ώρες που οι υπεριώδεις ακτίνες είναι ιδιαίτερα έντονες. Χαρακτηριστικά τα παιδιά πρέπει να πηγαίνουν στις παραλίες μόνο όταν ο ίσκιος τους είναι διπλάσιος σε μήκος από το ανάστημά τους. Η ώρα αυτή είναι μετά τις 4:00 το απόγευμα. Είναι αυτονόητη η χρήση αντηλιακού σε όλες τις εκτεθειμένες περιοχές του σώματος, ακόμη και όταν το άτομο βρίσκεται κάτω από ομπρέλα (η ακτινοβολία αντανακλάται από το περιβάλλον).

Σε περίπτωση προσβολής ατόμου από μελάνωμα, καθοριστικό ρόλο παίζει η έγκαιρη διάγνωση, επειδή όπως είπαμε το μελάνωμα δίνει γρήγορα μεταστάσεις. Άτομα που έχουν σπίλους στο σώμα τους, ειδικά τους λεγόμενους δυσπλαστικούς σπίλους που είναι συνήθως πολλοί σε αριθμό (περισσότεροι από 50) και έχουν διάμετρο μεγαλύτερη από μισό εκατοστό, πρέπει να επιθεωρούν τακτικά το σώμα τους για να εντοπίσουν έγκαιρα τυχόν ύποπτες αλλαγές. Η οριστική διάγνωση του μελανώματος τίθεται με χειρουργική αφαίρεση του ύποπτου σπίλου και βιοψία.